Lão Hạc của Nam Cao là một tuyển tập các truyện ngắn như Một bữa no, Tư cách mõ, Dì Hảo, Nghèo, Trẻ con không biết đói… ông đã khắc hoạ được hình ảnh con người trong xã hội thời kỳ mà con người bị vùi dập.
Nghèo
Những con người trong Lão Hạc của ông, không chỉ nghèo về vật chất, mà còn kiệt quệ cả về tinh thần. Thời kỳ mà những đứa trẻ đang tuổi ăn, tuổi học nhưng phải đi làm con ở, thời kỳ mà những người phụ nữ phải ăn sau, phải nhịn, phải lo miếng cơm cho cả 3-4 đứa con nhưng vẫn phải lo từng hào uống rượu cho chồng, thời kỳ mà người ta không thể nào nghĩ đến việc khác, khi miếng ăn còn chưa đủ.
Ở Nam Cao, cái hay là ông không phán xét, không chê bai, ông viết lại, mô tả lại như cái cách mà các câu truyện bày ra trước mắt ta. Ông hiểu, ông hiểu vì sao vợ mình lại không giúp đỡ ông Hạc, ông Hiểu vì sao anh Chuột lại phải treo neck, họ đều đã bị đẩy đến bước đường cùng. Ông cũng bày ra trước mắt những bức tranh không phải lá lành đùm lá rách như truyện cổ tích, những bức tranh về xã hội bị miếng ăn làm cho nhân cách méo mó, nơi mà danh tự bị bán rẻ, nơi mà đạo đức là thứ xa xỉ. Sự chi tiết của bức tranh làm người đọc cảm nhận được nỗi đau của một nhà văn thương người, ghét cái xấu, và day dứt vì con người đánh mất chính mình.
Nam Cao có một cách viết rất riêng – giản dị mà sâu sắc, chân thực mà ám ảnh. Ông không vẽ nên những bi kịch lớn lao, mà chỉ kể lại những chuyện “rất nhỏ” trong đời thường: một bữa ăn, một con chó, một người mõ, một giấc mơ nhỏ bé. Nhưng chính những điều nhỏ ấy lại phản chiếu cả thân phận con người và đạo lý sống. Câu văn của ông không màu mè, đôi khi lạnh lùng, nhưng mỗi chữ đều như rướm máu – bởi nó được viết ra bằng sự thấu hiểu và thương xót thật lòng.
“Lão Hạc” vì thế không chỉ là một tập truyện ngắn – mà là một bản di chúc tinh thần về lòng nhân và phẩm giá con người. Dù thời gian có trôi qua, những giá trị ấy vẫn luôn sống mãi, nhắc nhở chúng ta rằng: Con người có thể nghèo vật chất, nhưng đừng bao giờ nghèo nhân cách.
Vì sao “Lão Hạc” nổi tiếng nhất trong các truyện của Nam Cao?
Nhiều truyện khác trong tập “Lão Hạc” cũng rất hay, thậm chí nếu xét riêng về chiều sâu hiện thực hay giọng văn, có truyện còn mạnh mẽ hơn. Nhưng “Lão Hạc” lại trở thành tác phẩm nổi tiếng nhất, được trích dẫn và giảng dạy nhiều nhất?
- Lão Hạc thể hiện được tinh thần của Nam Cao
Lão Hạc là nhân vật duy nhất thể hiện được tinh thần, giá trị của Nam Cao:
– Giá trị hiện thực: Ông đại diện cho hình ảnh của người nông dân thời đó, nghèo đến nỗi ngay cả tiền ăn còn không đủ thì sao lo được việc cưới gả cho con
– Giá trị nhân đạo: Ở Lão Hạc ta thấy được ánh sáng của nhân phẩm. Khi mà ngay cả miếng cơm manh áo chưa đủ đầy, nhưng ông vẫn có sự tự trọng riêng, nhân phẩm riêng và quyết không đi lệch lạc Tam Quan, không đánh mất chính mình như Thất Lạc Cõi Người - Các truyện khác quả thực hay, ẩn dụ hơn nhưng nặng đô hơn
Ta không thể đưa những chuyện quá ẩn dụ, hay quá máu me vào các chương trình phổ cập, nơi mà có rất nhiều các bạn chưa phát triển hết tư duy phản biên
Ta không thể cho họ thấy được “Một bữa no” nhưng sự thật là đang mô tả việc chết đói của một người, ta cả không thể vẽ lên một gia đình anh Chuột phải ăn cám nuôi nhau và ra đi để bớt miệng ăn cho gia đình được
Xong vậy, chỉ có Lão Hạc sự vừa đủ, giản dị, nhân văn dễ hiểu, nên tự nhiên nó nổi bật hơn tất cả.
Những trích dẫn hay trong Lão Hạc – Nam Cao
Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn, nhưng lại cũng đáng kính, đáng trọng.
Chao ôi! Đối với những người quanh ta, nếu ta không cố mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương
Cái chết của lão làm cho tôi buồn quá! Lão chết như một con chó, nhưng chết một cách đáng kiêu hãnh
Đói thì đầu gối phải bò. Nhưng bò đến đâu để sống mà không mất mình?
Người ta trọng mình không phải vì mình kêu to hay cúi thấp, mà vì mình biết sống cho ra người
Nghèo làm người ta hèn đi, nhưng chỉ khi người ta chịu để mình hèn.
Thương con chó như thương một phần lòng mình. Nhưng đến lúc đói, người ta không còn chọn được điều phải trái
Không! Cuộc đời vẫn đáng kính. 💛
— Nam Cao, Lão Hạc
Thương người – Hiểu người – Giữ nhân phẩm dù nghèo khổ.
Leave a Reply